Dołącz do nas na Facebook

Rak stercza

Informacje podstawowe

Rak stercza nazywany również rakiem gruczołu krokowego lub rakiem prostaty jest nowotworem złośliwym powstałym z komórek w gruczole krokowym (sterczu). Stercz jest gruczołem występującym tylko u mężczyzn i przynależy do męskiego układu płciowego gdzie uczestniczy w produkcji nasienia (spermy). Położony jest w miednicy mniejszej bezpośrednio pod pęcherzem moczowym okalając cewkę moczową. Ponieważ przylega on do odbytnicy możliwe jest jego badanie palcem przez odbytnicę (badanie per rectum)

Istotą raka są mutacje genetyczne czyli zmiany na poziomie DNA (genów). Informacja zawarta w DNA określa mi.in. budowę komórki, jej funkcje, interakcje z innymi komórkami. Zmiany na poziomie DNA powodują, że zmutowana komórka przestaje współpracować z innymi, zdrowymi komórkami, przestaje pełnić swoje funkcje i ucieka spod ścisłej kontroli organizmu. W efekcie braku kontroli dochodzi do niepohamowanego rozrostu zmutowanych komórek, utworzenia guza nowotworowego, naciekania i niszczenia sąsiednich tkanek i tworzenia przerzutów (tworzenia nowych ognisk nowotworu poza miejscem jego powstania).

Rak stercza rozwija się z komórek tworzących tkankę gruczołu krokowego. Najczęstszą postacią raka stercza jest rak gruczołowy (adenocarcinoma prostatae). Rzadszymi nowotworami powstającymi w sterczu są rak neuroendokrynny, rak przewodowy, oraz mięsaki.

Raka stercza należy odróżnić od rozrostów łagodnych polegających na rozroście tkanek stercza. Łagodny rozrost gruczołu krokowego (gruczolak stercza, ang. BPH: benign prostatę hyperplasia) jest chorobą związana z wiekiem, najczęściej występują u mężczyzn w wieku około 50 lat. Schorzenie rozwija się powoli, cechuje się stopniowym powiększeniem gruczołu krokowego oraz uciskiem na cewkę moczową utrudniając oddawanie moczu. Mimo uciążliwego charakteru dolegliwości, łagodny przerost gruczołu krokowego jest chorobą wyłącznie o charakterze lokalnym i nie prowadzi do uogólnienia się choroby w postaci przerzutów. Łagodny rozrost stercza nie jest więc nowotworem złośliwym.

Leczenie

Wybór metody leczenia uzależniony jest od wielu czynników: stopnia zaawansowania choroby, oceny ryzyka (na podstawie stężenia PSA oraz wartości w skali Gleasona), wieku chorego i spodziewanego czasu przeżycia.

Można wyodrębnić trzy główne sposoby leczenia tego nowotworu: operację (wycięcie gruczołu krokowego), radioterapię oraz leczenie systemowe (terapię hormonalną lub klasyczną chemioterapię).

Operację stosuje się przede wszystkich u chorych, u których spodziewany czas przeżycia wynosi ponad 10 lat (a więc nie zaleca się tej metody u mężczyzn w podeszłym wieku), a guz nie przekracza anatomicznych granic gruczołu krokowego (tzw. choroba ograniczona do narządu).

Radioterapię (tzw. teleradioterapię, czyli napromienianie ze źródła promieniowania znajdującego się poza ciałem pacjenta, lub brachyterapię, czyli napromienianie prowadzone po umieszczeniu źródła promieniowania w samym gruczole) stosuje się głównie u mężczyzn z nieco bardziej zaawansowaną chorobą, ale bez przerzutów odległych.

W przypadku zaawansowanego raka gruczołu krokowego, w którym tzw. leczenie radykalne (operacja lub radioterapia) nie jest możliwe, zaleca się najczęściej hormonoterapię. Komórki raka gruczołu krokowego są zwykle pobudzane do wzrostu przez testosteron – leczenie hormonalne polega na zmniejszeniu wpływu testosteronu na nowotworów. Efekt ten można osiągnąć na kilka sposobów. Po pierwsze, należy rozważyć obustronne usunięcie jąder – prosty i bezpieczny sposób, chociaż przez wielu mężczyzn nieakceptowany ze względów psychologicznych. Po drugie, opracowano leki, które mogą ograniczać wpływ testosteronu na komórki raka (tzw. blokada androgenowa). Terapię hormonalną często stosuje się łącznie z radioterapią – skojarzenie obu metod zwiększa ich sumaryczną skuteczność. Z biegiem czasu skuteczność terapii hormonalnej maleje, mówi się wówczas o zjawisku nabywania „oporności na kastrację” przez komórki raka gruczołu krokowego. W takiej sytuacji podejmuje się zwykle decyzję o zastosowaniu innej metody – chemioterapii, użyciu nowych leków. U chorych na zaawansowanego raka gruczołu krokowego stosuje się także radioterapię ognisk przerzutowych w kościach.

Istnieje grupa chorych, u których po rozpoznaniu raka gruczołu krokowego nie rozpoczyna się żadnego leczenia, a jednie prowadzi ścisłą obserwację polegającą na regularnym oznaczaniu stężenia PSA i ewentualnym powtarzaniu innych badań. Leczenie (określane wówczas jako „odroczone”) za pomocą omówionych powyżej metod rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy w kolejnych badaniach kontrolnych stwierdza się wyraźny rozwój choroby (progresję choroby). Wykazano, że taka strategia nie wpływa negatywnie na rokowanie – oczywiście metodę tę można proponować jedynie chorym spełniającym określone warunki (np. małe stężenie PSA, mała wartość oceny w skali Gleasona itp.).

Więcej: http://wco.pl/dla-pacjenta/nowotwory/rak-stercza/